Zadbaj o siebie z programem „Moje Zdrowie” w POZ – przewodnik krok po kroku
Ilustracja: Logo programu „Moje Zdrowie” – nowego, ogólnopolskiego programu profilaktycznego dla dorosłych. Program „Moje Zdrowie” ruszył w maju 2025 roku jako bezpłatny bilans zdrowia dla osób dorosłych, dostępny w każdej przychodni podstawowej opieki zdrowotnej (POZ). Dzięki tej inicjatywie możesz kompleksowo sprawdzić kondycję swojego organizmu i omówić wyniki z personelem medycznym w swojej przychodni, który przygotuje dla Ciebie indywidualne zalecenia i plan na zdrową przyszłość. To prosty i wygodny sposób, by zatroszczyć się o siebie – program obejmuje diagnostykę chorób serca, nowotworów, cukrzycy czy nawet zdrowia psychicznego. Nie czekaj, aż pojawią się objawy choroby – lepiej działać profilaktycznie. W tym artykule dowiesz się, krok po kroku, co powinieneś zrobić jako pacjent, aby skorzystać z programu Moje Zdrowie i zadbać o swoje zdrowie.
Kto może skorzystać z programu „Moje Zdrowie”?
Z programu może skorzystać każdy dorosły pacjent, który rozpoczął 20. rok życia – nie ma górnej granicy wieku. Warunkiem jest posiadanie ubezpieczenia w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz wypełnienie ankiety zdrowotnej (o której za moment). Program jest ogólnopolski, co oznacza, że wszystkie przychodnie POZ w kraju realizują Moje Zdrowie, więc możesz zgłosić się do swojej rejonowej przychodni rodzinnej. Badania w ramach bilansu zdrowia można wykonywać cyklicznie: osobom w wieku 20–49 lat przysługują raz na 5 lat, a pacjentom powyżej 50. roku życia – raz na 3 lata. (Uwaga: liczy się rok urodzenia, a nie dokładna data urodzin – np. jeśli urodziłeś/aś się w 1980 roku, to nawet jeśli 45. urodziny masz dopiero w grudniu 2025, możesz skorzystać z programu już w 2025 roku.)
Warto dodać, że 30 kwietnia 2025 r. zakończył się pilotażowy program „Profilaktyka 40 PLUS”. Nowy program Moje Zdrowie zastąpił tamtą akcję – jeśli brałeś/aś udział w Profilaktyce 40 PLUS, do Mojego Zdrowia możesz przystąpić po 12 miesiącach od tamtych badań[7]. Oczywiście, udział w programie Moje Zdrowie nie wyklucza korzystania z innych badań profilaktycznych oferowanych przez NFZ – to dodatkowa możliwość, by lepiej monitorować swój stan zdrowia.
Dlaczego warto wziąć udział w programie?
Czy zastanawiasz się, co zyskasz dzięki udziałowi w takim badaniu bilansowym? Oto najważniejsze korzyści dla pacjenta:
- Kompleksowa ocena zdrowia – w ramach jednej inicjatywy otrzymasz pełny przegląd swojego stanu zdrowia. Program obejmuje zestaw badań diagnostycznych, które pozwalają ocenić m.in. układ krążenia, metaboliczny, funkcje nerek, tarczycy, a nawet przesiewowo zdrowie psychiczne. To tak, jakby zrobić przegląd techniczny organizmu – od morfologii krwi po ważne wskaźniki ryzyka chorób cywilizacyjnych.
- Badania za darmo i blisko domu – wszystkie świadczenia w programie są bezpłatne dla pacjenta, finansowane przez NFZ. Nie musisz martwić się o skierowania od specjalistów ani opłaty za pakiet badań – wystarczy zgłosić się do swojej przychodni POZ.
- Wczesne wykrycie chorób, zanim pojawią się objawy – regularne badania profilaktyczne zwiększają szansę wychwycenia poważnych chorób na wczesnym etapie, gdy są one jeszcze w pełni wyleczalne. Dzięki Mojemu Zdrowiu możesz dowiedzieć się o podwyższonym cholesterolu, początkach cukrzycy czy innych nieprawidłowościach, zanim zaczną one dawać o sobie znać. To pozwala szybciej zareagować i zapobiec rozwojowi choroby.
- Indywidualne porady i plan zdrowotny – po zakończeniu badań otrzymasz Indywidualny Plan Zdrowotny (IPZ), czyli zestaw zaleceń dopasowany do Twojego stylu życia, wieku i czynników ryzyka. Znajdą się w nim wskazówki dotyczące odżywiania, aktywności fizycznej, dbania o zdrowie na co dzień, a także kalendarz kolejnych badań kontrolnych i zalecanych szczepień ochronnych. To tak, jakby lekarz przygotował dla Ciebie personalizowany poradnik zdrowia na najbliższe lata.
- Większa świadomość i motywacja – udział w programie pomaga wyrobić nawyk regularnego kontrolowania swojego stanu zdrowia. Dzięki edukacji zdrowotnej i rozmowie z personelem medycznym zwiększysz swoją wiedzę na temat profilaktyki, co przekłada się na świadome decyzje na co dzień (np. rzucenie palenia, zmiana diety). Celem programu jest właśnie motywacja do dbania o siebie – żebyśmy nie odkładali zdrowia na później.
Jak widzisz, powodów, by skorzystać z Mojego Zdrowia, jest wiele. Teraz przejdźmy do sedna: jak konkretnie przebiega udział w programie? Poniżej przedstawiamy praktyczny przewodnik krok po kroku – od zapisania się, przez badania, aż po omówienie wyników.
Jak przystąpić do programu „Moje Zdrowie” – krok po kroku
Aby wziąć udział w programie, należy wykonać kilka prostych kroków. Cała ścieżka odbywa się we współpracy z Twoją przychodnią POZ – to ona koordynuje badania i wizyty. Oto, co powinien zrobić pacjent:
Krok 1: Wypełnij ankietę zdrowotną
Pierwszym krokiem jest wypełnienie ankiety zdrowotnej. Ankieta to zestaw pytań o Twoje zdrowie i styl życia – stanowi podstawę bilansu zdrowia i decyduje o tym, jakie badania zostaną Ci zalecone. Pytania dotyczą m.in.: historii chorób w rodzinie (np. zawały, udary, nowotwory), Twojego trybu życia (dieta, aktywność fizyczna, palenie tytoniu, spożycie alkoholu), warunków socjalnych i pracy, a także samopoczucia psychicznego (ankieta zawiera krótkie testy przesiewowe, np. w kierunku depresji). Dzięki temu program Moje Zdrowie ocenia nie tylko wyniki badań laboratoryjnych, ale patrzy na Ciebie holistycznie – uwzględniając różne aspekty, które wpływają na zdrowie.
Ankietę możesz wypełnić w najwygodniejszy dla siebie sposób: online przez Internetowe Konto Pacjenta (IKP) na pacjent.gov.pl, w aplikacji mobilnej mojeIKP, albo na miejscu w przychodni POZ, gdzie pomoże Ci w tym pracownik medyczny. Wypełnienie ankiety online jest proste – po zalogowaniu do IKP należy przejść do zakładki Profilaktyka i wybrać „Ankieta Moje Zdrowie”. Jeśli wolisz tradycyjnie, możesz umówić się w rejestracji przychodni, a pielęgniarka lub lekarz pierwszego kontaktu przeprowadzi z Tobą ankietę podczas wizyty lub nawet telefonicznie. Pamiętaj, że ankietę trzeba wypełnić za jednym razem – nie da się zapisać jej części i dokończyć później, dlatego zarezerwuj sobie około 10-15 minut spokojnego czasu na odpowiedzi.
Co dzieje się z ankietą dalej? Po zatwierdzeniu Twoje odpowiedzi zostaną przekazane do przychodni POZ, do której zadeklarowany jest Twój lekarz rodzinny. Ważna uwaga: upewnij się, że masz wybranego (zadeklarowanego) lekarza POZ – jeśli go nie masz, nikt nie odbierze wyników ankiety. System (IKP) przypomni Ci o tym w trakcie wypełniania, pokazując dane Twojej przychodni; w razie braku deklaracji należy najpierw ją złożyć (można to zrobić elektronicznie przez IKP lub osobiście w rejestracji przychodni). Na szczęście większość osób dorosłych ma już swojego lekarza rodzinnego, więc po wysłaniu ankiety piłeczka jest po stronie przychodni.
Krok 2: Czekaj na kontakt z przychodni i skierowanie na badania
Po przesłaniu ankiety następuje krótka przerwa w działaniach po stronie pacjenta – teraz personel przychodni analizuje Twoje odpowiedzi. Na podstawie ankiety lekarz POZ lub pielęgniarka wystawi skierowanie (zlecenie) na odpowiednie badania diagnostyczne. Przychodnia skontaktuje się z Tobą w ciągu 30 dni od wypełnienia ankiety, żeby poinformować Cię o dalszych krokach. Najczęściej zadzwoni do Ciebie rejestracja lub pielęgniarka środowiskowa – przekazując informację, jakie badania masz wykonać i gdzie możesz je zrobić. Możliwe są dwa rozwiązania: albo zostaniesz umówiony na konkretny termin do swojej przychodni (jeśli ma ona własny punkt pobrań), albo otrzymasz skierowanie i adres laboratorium lub punktu pobrań, z którym współpracuje przychodnia.
Ważne: maksymalnie w ciągu 30 dni od ankiety przychodnia powinna wystawić Ci zlecenie na badania. Jeżeli minęło 30 dni, a nikt się z Tobą nie skontaktował ani nie widzisz w IKP informacji o realizacji ankiety – zadzwoń do swojej przychodni i dopytaj o program Moje Zdrowie. Być może placówka ma dużą liczbę ankiet do opracowania, a może Twoja deklaracja POZ wymaga aktualizacji – lepiej się upewnić. Na szczęście w większości przypadków kontakt następuje szybko – często już po paru-kilkunastu dniach telefonicznie umawiane są terminy badań.
(Czy skierowanie na badania będzie widoczne na IKP?) Niekoniecznie – warto wiedzieć, że zlecenie badań w ramach Moje Zdrowie jest innym dokumentem niż standardowe e-skierowanie, więc może nie pojawić się w Twoim Internetowym Koncie Pacjenta[25]. Dlatego tak ważny jest telefon z przychodni – to on daje Ci znać, że wystawiono zlecenie. Gdy już dostaniesz informację, udaj się na badania zgodnie z instrukcją.
Krok 3: Wykonaj badania diagnostyczne
To najbardziej konkretna część programu – czas zbadać krew i nie tylko. Ze skierowaniem od lekarza zgłaszasz się do wyznaczonego punktu pobrań (np. laboratorium wskazanego przez przychodnię lub gabinet diagnostyczny w przychodni). Najczęściej nie musisz być na czczo, chyba że poinformowano Cię inaczej – jednak zwykle przy badaniu glukozy i lipidogramu zaleca się poranną wizytę na czczo. Na miejscu personel pobierze Ci krew, otrzymasz także pojemniczek na próbkę moczu do dostarczenia (czasem trzeba przynieść poranny mocz od razu). Cały pakiet badań laboratoryjnych wykonywanych w programie prezentuje się imponująco. Pakiet podstawowy (dla każdego uczestnika) obejmuje m.in.:
- morfologię krwi (podstawowe parametry krwi, np. liczba krwinek czerwonych, białych, płytki krwi),
- stężenie glukozy we krwi (poziom cukru),
- lipidogram – profil lipidowy, w tym cholesterol całkowity, cholesterol LDL („zły”), HDL („dobry”) oraz trójglicerydy,
- poziom kreatyniny we krwi wraz z wyliczeniem wskaźnika eGFR (ocena funkcji nerek),
- hormon TSH (badanie tarczycy),
- ogólne badanie moczu (analiza próbki moczu pod kątem m.in. obecności białka, glukozy, parametrów stanu zapalnego).
Oprócz tego, w zależności od Twojej grupy wiekowej, płci oraz czynników ryzyka wynikających z ankiety, lekarz może rozszerzyć diagnostykę o dodatkowe pozycje. Taki pakiet rozszerzony może obejmować:
- próby wątrobowe – ALT, AST, GGTP (enzymy wątrobowe pozwalające ocenić stan wątroby) – zalecane zwłaszcza, jeśli z ankiety wynika np. regularne picie alkoholu lub inne czynniki ryzyka chorób wątroby,
- PSA (antygen specyficzny dla prostaty) – u mężczyzn po 50. roku życia, w celu przesiewowego wykrycia ewentualnych problemów z prostatą,
- anty-HCV – badanie krwi w kierunku przeciwciał HCV (wirusa powodującego wirusowe zapalenie wątroby typu C), jeśli występują czynniki zwiększające ryzyko zakażenia,
- lipoproteina (a) – specjalistyczne badanie dodatkowej frakcji cholesterolu; w programie Moje Zdrowie oznaczane jednorazowo u osób w wieku 20–40 lat (podwyższona lipoproteina(a) może wskazywać na genetycznie uwarunkowane ryzyko chorób sercowo-naczyniowych),
- test na krew utajoną w kale (metodą FIT) – dla osób po 50. roku życia, jako profilaktyczne badanie przesiewowe w kierunku raka jelita grubego.
Zakres rozszerzony jest dobierany indywidualnie – nie każdy pacjent będzie miał wszystkie powyższe testy, a jedynie te, które są uzasadnione jego wiekiem, płcią i odpowiedziami z ankiety. Na przykład osoby młodsze (20–40 lat) skorzystają z okazji oznaczenia lipoproteiny (a), czego nie potrzeba już później powtarzać, mężczyźni 50+ otrzymają badanie PSA, a jeśli ankieta wykaże, że ktoś jest w grupie ryzyka chorób wątroby – do pakietu zostaną dodane próby wątrobowe i test na HCV. Dzięki temu każdy ma zrobione to, czego naprawdę potrzebuje. Oczywiście wszyscy uczestnicy mają wykonany wspólny pakiet podstawowy – niezależnie od dodatkowych badań.
Po pobraniu krwi i oddaniu moczu pozostaje już tylko poczekać na wyniki. Zostaną one automatycznie przekazane do Twojej przychodni (oraz zapewne udostępnione na IKP, gdy laboratorium je opracuje). Gdy wszystkie wyniki będą gotowe i zebrane, przychodnia zaprosi Cię na wizytę podsumowującą.
Krok 4: Wizyta podsumowująca i indywidualny plan zdrowia
Ostatnim etapem jest konsultacja w przychodni POZ, podczas której omówisz z lekarzem lub innym pracownikiem medycznym wyniki swoich badań. Przychodnia sama udzieli Ci znać o terminie wizyty podsumowującej – zazwyczaj kontaktuje się telefonicznie lub poprzez wiadomość (SMS/IKP), gdy tylko wszystkie wyniki są już dostępne. Możesz też sam zadzwonić do rejestracji, aby umówić dogodny termin. Nie zwlekaj z tą wizytą – to kluczowy element programu, z którego wyniesiesz konkretną wiedzę i plan działania.
Na wizycie podsumowującej medyk (lekarz POZ lub wykwalifikowana pielęgniarka) najpierw wykona parę podstawowych pomiarów. Spodziewaj się, że zostanie zmierzone Ci ciśnienie tętnicze krwi, tętno, waga i wzrost. Na podstawie wagi i wzrostu obliczony zostanie Twój BMI (wskaźnik masy ciała), a pomiar obwodu talii i bioder pozwoli określić WHR (stosunek obwodu talii do bioder) – to parametry pomagające ocenić ryzyko metaboliczne. Jeśli masz ponad 60 lat, może zostać przeprowadzony także krótki test sprawności poznawczej – np. prosty test pamięci lub zadanie na przypomnienie kilku słów (to element oceny ryzyka zaburzeń poznawczych u seniorów). Wszystko to służy uzupełnieniu obrazu Twojego zdrowia o dodatkowe dane poza samymi badaniami z laboratorium.
Następnie przychodzi czas na omówienie wyników. Personel medyczny przeanalizuje z Tobą każdy rezultat badań laboratoryjnych, wyjaśni co oznacza dany wskaźnik i czy mieści się w normie. Masz okazję zadać pytania – warto z tego skorzystać, by rozwiać wątpliwości (np. dowiedzieć się, co oznacza nieco podwyższony cholesterol i jak można go obniżyć dietą). Jeśli któryś z wyników wykracza poza normę albo wskazuje na potrzebę dalszej diagnostyki, otrzymasz odpowiednie skierowania do specjalisty lub na dodatkowe badania – lekarz POZ pokieruje dalszym postępowaniem, abyś otrzymał właściwą opiekę.
Kulminacją wizyty jest przygotowanie dla Ciebie Indywidualnego Planu Zdrowotnego (IPZ). Jest to pisemny (i zapewne także dostępny na IKP) zestaw zaleceń zdrowotnych, dostosowanych specjalnie do Ciebie. Znajdziesz tam m.in.: zalecenia dotyczące diety (np. ograniczenie soli, zwiększenie warzyw w diecie, jeśli masz podwyższone ciśnienie lub cholesterol), wskazówki co do aktywności fizycznej i codziennej rutyny prozdrowotnej, a także plan kolejnych badań profilaktycznych na przyszłość. Co więcej, otrzymasz kalendarz szczepień ochronnych – listę rekomendowanych szczepień, które warto wykonać w Twoim wieku (np. przeciw grypie, pneumokokom, a dla młodszych kobiet HPV, itp.), oraz propozycje ewentualnych wizyt edukacyjnych. Pracownik przychodni może zaproponować Ci udział w dodatkowych działaniach prozdrowotnych, np. warsztatach dietetycznych czy programie rzucania palenia, jeśli z ankiety wynika taka potrzeba. Wszystkie te rekomendacje mają pomóc Ci utrzymać dobrą formę lub poprawić te obszary zdrowia, które tego wymagają. Indywidualny Plan Zdrowotny to Twoja osobista „mapa drogowa” do zdrowszego życia – warto się do niego stosować, a w razie wątpliwości konsultować ze swoim lekarzem rodzinnym.
Na tym formalnie kończy się udział w programie Moje Zdrowie – ale tak naprawdę to początek Twojej dalszej drogi ku lepszemu zdrowiu. Uzbrojony w wyniki badań i konkretne zalecenia, możesz świadomie zadbać o siebie. Pamiętaj, że jeśli wszystko wyszło dobrze, kolejny bilans zdrowia będzie Ci przysługiwał za kilka lat (3 lub 5, zależnie od wieku). Jeśli zaś wykryto jakieś nieprawidłowości, zostaniesz objęty opieką lekarską zgodnie z potrzebami – program ma Cię właśnie wyłowić spośród zdrowych i skierować do leczenia, zanim choroba się rozwinie.
Nie czekaj – sprawdź swoje zdrowie!
Podsumowując, program „Moje Zdrowie” to świetna okazja, by w przystępny sposób zatroszczyć się o własne zdrowie. Wiele poważnych chorób można wychwycić na wczesnym etapie, zanim dadzą objawy, poddając się prostym badaniom profilaktycznym. Nie warto czekać, aż coś zacznie Ci dokuczać – lepiej działać zawczasu. Dzięki Mojemu Zdrowiu zyskujesz pełen obraz swojego organizmu i konkretny plan, jak o niego dbać. Cały proces – od ankiety, przez badania, po konsultację – jest przyjazny dla pacjenta i odbywa się blisko domu, w Twojej przychodni.
Jeśli masz 20 lat lub więcej, zachęcamy: skorzystaj z programu Moje Zdrowie. Namów też bliskich – rodziców, dziadków, przyjaciół – bo profilaktyka jest ważna w każdym wieku. To bezpłatne badanie może zaoszczędzić Ci w przyszłości wielu zmartwień i wizyt w szpitalach. Zrób dla siebie coś dobrego – zbadaj się! Nie czekaj na objawy, sprawdź swoje zdrowie już teraz w programie Moje Zdrowie. Twoje zdrowie jest tego warte!
Źródła: Program Moje Zdrowie – materiały informacyjne Ministerstwa Zdrowia i NFZ, serwis Pacjent.gov.pl, informator NFZ „Nie czekaj na objawy – sprawdź swoje zdrowie w programie Moje Zdrowie”.
Centrala NFZ – Aktualności / Aktualności / Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) – finansujemy zdrowie Polaków
Program Moje Zdrowie | Pacjent.gov
