Współczesne dzieci rozwijają się w zupełnie innych warunkach niż jeszcze 10–15 lat temu. Więcej czasu spędzają w pozycji siedzącej, rzadziej bawią się spontanicznie na świeżym powietrzu, a ich codzienność coraz częściej związana jest z ekranami. To zmienia sposób, w jaki kształtuje się ich układ ruchu.
Rodzice często pytają: „Czy to jeszcze norma rozwojowa, czy już powód do niepokoju?” Odpowiedź nie zawsze jest jednoznaczna. Jednak istnieją sygnały, które warto potraktować jako wskazanie do konsultacji z fizjoterapeutą dziecięcym oraz rozważenia udziału w zajęciach ogólnorozwojowych prowadzonych przez specjalistów.
Poniżej omawiamy 7 najczęstszych objawów, które mogą świadczyć o potrzebie wsparcia.
1. Dziecko garbi się i ma trudność z utrzymaniem prawidłowej postawy
Okres szkolny to czas intensywnego wzrostu i kształtowania się krzywizn kręgosłupa. Długotrwałe siedzenie, niewłaściwie dobrane biurko czy plecak, brak aktywności fizycznej – wszystkie te czynniki mogą sprzyjać rozwojowi wad postawy.
Do niepokojących objawów należą:
- wysunięta głowa i zaokrąglone barki,
- zapadnięta klatka piersiowa,
- nadmierna kifoza piersiowa („plecy okrągłe”),
- asymetria barków lub łopatek.
W początkowej fazie zmiany te mają charakter czynnościowy – wynikają głównie z osłabienia mięśni posturalnych i utrwalonych nieprawidłowych nawyków. To właśnie na tym etapie zajęcia ogólnorozwojowe są najbardziej skuteczne. Poprzez odpowiednio dobrane ćwiczenia wzmacniające, stabilizacyjne i koordynacyjne wspierają rozwój prawidłowych wzorców ruchowych oraz uczą dziecko świadomości ciała.
2. Szybko się męczy i unika aktywności fizycznej
Dziecko, które po krótkim spacerze skarży się na zmęczenie, niechętnie uczestniczy w lekcjach wychowania fizycznego lub szybko rezygnuje z zabawy ruchowej, może doświadczać obniżonej wydolności fizycznej.
Przyczyną bywa:
- osłabienie mięśni głębokich stabilizujących tułów,
- zaburzona koordynacja,
- nadmierna masa ciała,
- brak regularnego treningu wytrzymałościowego.
Niska aktywność fizyczna w dzieciństwie koreluje z większym ryzykiem zaburzeń metabolicznych i ortopedycznych w wieku dorosłym. Zajęcia ogólnorozwojowe prowadzone przez fizjoterapeutów mają charakter stopniowany – dostosowany do wieku i możliwości dziecka. Ich celem nie jest rywalizacja, lecz budowanie sprawności, wydolności i pozytywnego doświadczenia ruchu.
3. Często się potyka, ma trudności z koordynacją
Zaburzenia koordynacji ruchowej mogą objawiać się:
- częstym potykaniem się,
- trudnością w utrzymaniu równowagi,
- problemami z nauką jazdy na rowerze,
- niezgrabnością ruchową.
W wielu przypadkach mamy do czynienia z opóźnieniem w dojrzewaniu układu nerwowego odpowiedzialnego za integrację sensoryczno-motoryczną. Odpowiednio dobrane ćwiczenia równoważne, naprzemienne i stabilizacyjne wspierają rozwój propriocepcji (czucia głębokiego) oraz poprawiają kontrolę posturalną.
Grupowe zajęcia ogólnorozwojowe umożliwiają pracę nad koordynacją w formie zabawy, co sprzyja utrwalaniu nowych wzorców ruchowych.
4. Występuje asymetria sylwetki
Asymetria barków, ustawienia miednicy czy łopatek może być pierwszym sygnałem rozwijającej się skoliozy lub innych zaburzeń osi ciała.
Rodzice powinni zwrócić uwagę na:
- różnicę wysokości barków,
- wystającą łopatkę,
- nierówną linię talii,
- odchylenie tułowia.
Wczesne wykrycie nieprawidłowości ma kluczowe znaczenie. W wielu przypadkach odpowiednio prowadzona profilaktyka ruchowa i ćwiczenia stabilizujące mogą zapobiec progresji zmian. Fizjoterapeuta dziecięcy przeprowadza ocenę postawy oraz dobiera ćwiczenia wspierające symetrię i prawidłowe napięcie mięśniowe.
5. Skarży się na bóle pleców, kolan lub stóp
Bóle kręgosłupa w wieku szkolnym nie są rzadkością. Najczęściej mają charakter przeciążeniowy i wynikają z:
- osłabienia mięśni głębokich,
- braku stabilizacji centralnej,
- nadmiernego siedzenia,
- niewłaściwego obuwia.
Podobnie bóle kolan czy stóp mogą wiązać się z płaskostopiem, koślawością kolan lub zaburzeniami osi kończyn dolnych.
Regularna aktywność ukierunkowana na wzmacnianie, stabilizację oraz poprawę mobilności może znacząco zmniejszyć dolegliwości bólowe i zapobiegać ich nawrotom.
6. Ma nadwagę lub prowadzi siedzący tryb życia
Według danych epidemiologicznych rośnie odsetek dzieci z nadmierną masą ciała. Ograniczona aktywność fizyczna oraz nadmiar czasu spędzanego przed ekranem przyczyniają się do pogorszenia sprawności i wydolności organizmu.
Zajęcia ogólnorozwojowe stanowią bezpieczną formę aktywności, dostosowaną do możliwości dziecka. Regularny ruch:
- wspiera gospodarkę metaboliczną,
- poprawia wrażliwość insulinową,
- wzmacnia układ sercowo-naczyniowy,
- sprzyja prawidłowemu rozwojowi kości.
Co istotne, dzieci uczą się pozytywnego podejścia do ruchu, co może kształtować ich nawyki zdrowotne w dorosłości.
7. Ma trudność z koncentracją i regulacją emocji
Coraz więcej badań wskazuje na ścisły związek między aktywnością fizyczną a funkcjonowaniem poznawczym. Regularny ruch:
- poprawia ukrwienie mózgu,
- wspiera neuroplastyczność,
- wpływa na regulację układu nerwowego.
Dzieci aktywne fizycznie częściej wykazują lepszą koncentrację i zdolność do radzenia sobie ze stresem. Zajęcia ogólnorozwojowe prowadzone w bezpiecznym środowisku sprzyjają również budowaniu relacji rówieśniczych i poczucia sprawczości.
Dlaczego warto działać wcześnie?
Wiele zaburzeń postawy i wzorców ruchowych ma charakter czynnościowy – oznacza to, że przy odpowiednim wsparciu można je skutecznie korygować. Im wcześniej rozpocznie się profilaktykę, tym większa szansa na trwały efekt.
Zajęcia ogólnorozwojowe prowadzone przez fizjoterapeutów różnią się od typowych zajęć sportowych. Są:
- oparte na ocenie specjalisty,
- bezpieczne i dostosowane do wieku,
- ukierunkowane na harmonijny rozwój.
Ich celem nie jest wynik sportowy, lecz zdrowy rozwój dziecka.
Jak wyglądają grupowe zajęcia ogólnorozwojowe?
Zajęcia obejmują:
- ćwiczenia wzmacniające mięśnie posturalne,
- trening równowagi i koordynacji,
- elementy stabilizacji centralnej,
- ćwiczenia poprawiające mobilność,
- aktywności integrujące grupę.
Każdy program opracowywany jest przez fizjoterapeutów, którzy posiadają doświadczenie w pracy z dziećmi.
Podsumowanie
Powtarzające się objawy – takie jak asymetria, bóle pleców, szybkie męczenie się czy trudności z koordynacją – mogą być wskazaniem do konsultacji z fizjoterapeutą dziecięcym.
Grupowe zajęcia z fizjoterapeutą w Przychodni Hipokrates w Węgrowie to inwestycja w zdrowie dziecka – jego sprawność, postawę, pewność siebie i przyszłość.
W przypadku pytań lub chęci zapisania dziecka na zajęcia zapraszamy do kontaktu z rejestracją naszej przychodni: +48 25 792 51 76
Źródła
- World Health Organization. WHO Guidelines on Physical Activity and Sedentary Behaviour, 2020.
- Hills AP, Andersen LB, Byrne NM. Physical activity and obesity in children. Br J Sports Med. 2011.
- Smith JJ et al. The health benefits of muscular fitness for children and adolescents. Sports Med. 2014.
- Simmonds JV et al. Physical activity and cognitive function in children. Pediatrics. 2014.
- Nowotny-Czupryna O. Wady postawy u dzieci i młodzieży. Medycyna Praktyczna.
