Wiosną wiele osób zaczyna odczuwać nawracające kichanie, wodnisty katar, zatkany nos, świąd nosa albo łzawienie oczu. Część pacjentów zakłada, że to zwykłe przeziębienie. Problem w tym, że w kwietniu bardzo często za takimi objawami stoi już alergia sezonowa. W Polsce właśnie w tym okresie szczególnie intensywnie pyli brzoza, obecne są też pyłki topoli, w drugiej połowie miesiąca zaczyna pylić dąb, a w powietrzu zwiększa się również ilość zarodników grzybów pleśniowych, takich jak Cladosporium i Alternaria.
To ważne, ponieważ objawy alergii potrafią bardzo utrudniać codzienne funkcjonowanie. Pogarszają sen, koncentrację, samopoczucie, a u niektórych osób mogą nasilać także kaszel czy dolegliwości ze strony dolnych dróg oddechowych. U dzieci alergiczny nieżyt nosa również nie powinien być bagatelizowany, ponieważ może wpływać na komfort snu, aktywność w ciągu dnia i ogólne samopoczucie.
Co pyli w kwietniu?
Kwiecień to miesiąc, w którym kończy się pylenie leszczyny i olszy, natomiast bardzo silnie zaznacza się pylenie brzozy. Wysokie stężenia pyłku brzozy są szczególnie uciążliwe dla alergików, bo jest to jeden z ważniejszych alergenów wziewnych wiosną. W tym czasie w powietrzu obecne są także pyłki topoli, a w drugiej połowie kwietnia zaczyna pylić dąb. Jednocześnie rośnie liczba zarodników pleśni, które u części osób również mogą wywoływać objawy alergiczne.
W praktyce oznacza to, że jeśli objawy pojawiają się właśnie teraz, nasilają się po wyjściu na zewnątrz, spacerze, wietrzeniu mieszkania albo kontakcie z zielenią, warto brać pod uwagę alergię sezonową. Sam moment wystąpienia objawów często stanowi dla lekarza cenną wskazówkę diagnostyczną.
Alergia czy przeziębienie – jak odróżnić te objawy?
To jedno z najczęstszych pytań pacjentów. Rzeczywiście objawy mogą być do siebie podobne, ale są pewne różnice. W alergii częściej pojawiają się napadowe kichanie, świąd nosa, oczu lub podniebienia, wodnisty katar oraz łzawienie i zaczerwienienie oczu. Objawy mogą pojawiać się szybko po kontakcie z alergenem. Z kolei przy infekcji częściej dochodzi do pogorszenia samopoczucia ogólnego, bólu gardła, bólu mięśni, gorączki lub stanu podgorączkowego, a wydzielina z nosa z czasem może zmieniać charakter. Infekcje zwykle są też krótsze i często ustępują w ciągu kilku dni.
Nie oznacza to jednak, że pacjent powinien stawiać diagnozę samodzielnie. Katar nie zawsze jest alergiczny. Podobne objawy mogą towarzyszyć również infekcjom, niealergicznemu nieżytowi nosa albo innym problemom zdrowotnym. Dlatego najlepszym rozwiązaniem jest konsultacja z lekarzem, zwłaszcza jeśli objawy wracają, utrzymują się dłużej albo wyraźnie nasilają się wiosną.
Jakie objawy powinny skłonić do wizyty?
Do lekarza warto zgłosić się wtedy, gdy kichanie i katar utrzymują się dłużej niż kilka dni, pojawia się swędzenie nosa lub oczu, łzawienie, uczucie zatkanego nosa, pogorszenie snu albo przewlekłe zmęczenie. Nie należy zwlekać także wtedy, gdy dolegliwości przeszkadzają w pracy, nauce czy codziennym funkcjonowaniu albo gdy pojawia się kaszel, świszczący oddech czy duszność. U dzieci sygnałem alarmowym może być także oddychanie przez usta, gorszy sen, rozdrażnienie, częste pocieranie nosa lub niechęć do aktywności na świeżym powietrzu.
Warto pamiętać, że alergia u dziecka nie zawsze wygląda tak samo jak u dorosłego. U najmłodszych objawy bywają mniej charakterystyczne, dlatego rodzice czasem długo interpretują je jako „nawracający katar” lub „ciągnącą się infekcję”. Tym bardziej potrzebna jest ocena pediatry lub lekarza rodzinnego.
Jak wygląda diagnostyka alergii?
Podstawą jest dokładny wywiad lekarski. Lekarz zapyta, kiedy pojawiają się objawy, jak długo trwają, czy mają związek z porą roku, czy nasilają się na zewnątrz, czy w rodzinie występują choroby alergiczne oraz czy pojawiają się dodatkowe dolegliwości, takie jak kaszel, duszność czy problemy ze snem. Już sama rozmowa i badanie pacjenta bardzo często pomagają ukierunkować dalszą diagnostykę.
Dopiero później lekarz decyduje, czy potrzebne są badania. W diagnostyce alergii wykorzystuje się między innymi testy skórne oraz badania krwi, na przykład oznaczenia swoistego IgE. Ważne jest jednak to, że badania nie powinny być wykonywane przypadkowo ani interpretowane samodzielnie. Wynik testu zawsze trzeba odnieść do objawów pacjenta i jego historii choroby. To właśnie lekarz ocenia, jakie badania mają sens w danej sytuacji i czy w ogóle są konieczne.
Czy można leczyć się samemu?
Wiele osób sięga po preparaty dostępne bez recepty, ale nie zawsze jest to wystarczające ani właściwe postępowanie. Część leków może łagodzić objawy, ale nie rozwiązuje problemu diagnostycznego. Poza tym nie każdy katar i nie każde zaczerwienienie oczu oznacza alergię. Samoleczenie przez dłuższy czas może opóźnić właściwe rozpoznanie i dobranie skutecznego leczenia. Dlatego przy nasilonych, nawracających albo przedłużających się objawach najlepiej nie działać na własną rękę, tylko skonsultować się z lekarzem.
Gdzie zgłosić się po pomoc w Węgrowie?
W przypadku podejrzenia alergii sezonowej najlepiej zacząć od wizyty u lekarza rodzinnego albo pediatry. To oni ocenią objawy, zbiorą wywiad, zdecydują, czy potrzebne są badania dodatkowe, i w razie potrzeby pokierują pacjenta dalej. W Przychodni Hipokrates w Węgrowie opiekę nad dziećmi i dorosłymi sprawują lekarze rodzinni oraz pediatrzy, a w zespole przyjmuje również alergolog i pulmonolog dziecięcy – lek. med. Anna Sołowińska .
Jeśli więc tej wiosny pojawiły się u Ciebie lub Twojego dziecka nawracające kichanie, katar, świąd nosa albo łzawiące oczy, nie warto zgadywać, czy to jeszcze infekcja, czy już alergia. W sezonie pylenia najlepiej skonsultować objawy z lekarzem, który oceni sytuację i dobierze dalsze postępowanie. Właściwa diagnoza to pierwszy krok do tego, by oddychać swobodniej i czuć się lepiej na co dzień.